Progressieve Retina Atrofie (PRA) bij Honden
Een erfelijke oogziekte die tot volledige blindheid leidt. Wat kun je verwachten en hoe help je je hond?
Wat is progressieve retina atrofie?
Progressieve retina atrofie (PRA) is een groep erfelijke oogziekten waarbij het netvlies (retina) geleidelijk afsterft. Het netvlies is het lichtgevoelige weefsel achterin het oog dat beelden omzet in zenuwsignalen die naar de hersenen worden gestuurd. Bij PRA gaan de lichtgevoelige cellen in het netvlies, de staafjes en kegeltjes, langzaam maar onherroepelijk ten gronde. Dit leidt uiteindelijk tot volledige blindheid.
PRA is pijnloos en de blindheid ontwikkelt zich geleidelijk, waardoor honden zich vaak goed aanpassen. De staafjes, die verantwoordelijk zijn voor het zien in schemering en donker, worden meestal als eerste aangetast. Daarom valt nachtblindheid vaak als eerste op. Later worden ook de kegeltjes, die verantwoordelijk zijn voor kleurenzicht en scherp zien bij daglicht, aangetast, tot het zicht volledig verloren gaat.
Symptomen en verloop
Het eerste symptoom dat baasjes opmerken is vaak nachtblindheid. Je hond kan 's avonds onzeker worden, weigeren naar buiten te gaan in het donker, tegen voorwerpen aanlopen in slecht verlichte ruimtes of angstig reageren op schaduwen. Overdag functioneert je hond in dit stadium nog normaal. Naarmate de ziekte vordert, wordt het zicht ook bij daglicht slechter.
Je kunt opmerken dat de pupillen van je hond groter zijn dan normaal en sterker reflecteren in het licht, de zogenaamde groenachtige ogenglans. De ogen kunnen er helderer of glaziger uitzien. De progressie van PRA varieert per type en per ras: bij sommige vormen duurt het maanden, bij andere jaren voordat de blindheid volledig is. Er is geen pijn bij PRA, wat een belangrijk verschil is met andere oogaandoeningen zoals glaucoom.
Erfelijkheid en getroffen rassen
PRA is een erfelijke aandoening die bij meer dan 100 hondenrassen is beschreven. De manier van overerving is meestal autosomaal recessief, wat betekent dat een hond het defecte gen van beide ouders moet erven om de ziekte te ontwikkelen. Rassen met een hoge prevalentie zijn de Labrador Retriever, Cocker Spaniël, Engelse Springer Spaniël, Miniatuurpoedel, Ierse Setter, Miniatuur Schnauzer en Golden Retriever.
Dankzij DNA-testen kunnen fokkers dragers van het PRA-gen identificeren en weloverwogen fokbeslissingen nemen. Dit heeft bij sommige rassen geleid tot een afname van de prevalentie. Als je een pup koopt van een vatbaar ras, vraag dan altijd naar de PRA-status van de ouders. Een hond kan drager zijn zonder zelf blind te worden, maar kan het gen wel doorgeven aan nakomelingen.
Diagnose
De diagnose PRA wordt gesteld door een veterinair oogspecialist met behulp van een oogspiegeling (fundoscopie), waarbij het netvlies direct wordt bekeken. Typische bevindingen zijn een bleek, dun netvlies met geatrofieerde bloedvaten. Een electroretinogram (ERG) meet de elektrische activiteit van het netvlies als reactie op licht en kan PRA in een vroeg stadium opsporen, nog voordat klinische symptomen optreden.
Leven met PRA
Er is helaas geen behandeling die PRA kan stoppen of genezen, hoewel er wetenschappelijk onderzoek gaande is naar gentherapie. Het goede nieuws is dat de meeste honden zich uitstekend aanpassen aan het verlies van zicht. Honden vertrouwen primair op hun neus en oren, en kunnen met behulp van mentale kaarten van hun omgeving navigeren. Houd meubels op vaste plekken, beveilig trappen met hekjes, en gebruik geuren of texturen om je hond te helpen navigeren. Praat veel tegen je hond zodat hij weet waar je bent. Met geduld, liefde en kleine aanpassingen kan een blinde hond een volledig gelukkig leven leiden.