Bijnierinsufficiëntie (Ziekte van Addison) bij Honden
Wanneer de bijnieren te weinig hormonen produceren: een ernstige maar goed behandelbare aandoening.
Wat is de ziekte van Addison?
Bijnierinsufficiëntie, ook wel de ziekte van Addison of hypoadrenocorticisme genoemd, is een aandoening waarbij de bijnieren onvoldoende hormonen produceren. De bijnieren produceren twee cruciale hormonen: cortisol, dat de stressrespons en stofwisseling reguleert, en aldosteron, dat de natrium- en kaliumbalans en daarmee de vochthuishouding reguleert. Een tekort aan deze hormonen verstoort talrijke lichaamsprocessen.
Addison is het tegenovergestelde van Cushing: bij Cushing is er te veel cortisol, bij Addison te weinig. De meest voorkomende oorzaak is auto-immuunvernietiging van de bijnieren, waarbij het immuunsysteem de bijnierschors aanvalt en vernietigt. Andere oorzaken zijn infecties, tumoren, bloedingen in de bijnieren en het abrupt stoppen van langdurige corticosteroïdbehandeling. De aandoening wordt soms "the great pretender" genoemd omdat de symptomen vaag en wisselend zijn en op vele andere ziekten kunnen lijken.
Symptomen
De symptomen van Addison zijn notoir aspecifiek en wisselen in ernst. Veelvoorkomende klachten zijn wisselende eetlust, braken, diarree, gewichtsverlies, lusteloosheid en spierzwakte. De symptomen kunnen komen en gaan, met goede en slechte perioden, wat de diagnose bemoeilijkt. Stresssituaties zoals een bezoek aan de trimsalon, pensionverblijf of reizen kunnen de symptomen verergeren.
Een Addison-crisis is een acute, levensbedreigende situatie die optreedt wanneer de bijnieren volledig falen. De hond collapseert, heeft een zeer trage hartslag, uitdroging, shock en kan overlijden zonder onmiddellijke behandeling. De gevaarlijk lage natriumspiegel en hoge kaliumspiegel verstoren de hartfunctie. Een Addison-crisis is een medische noodsituatie die intensieve vloeistoftherapie en hormoontoediening vereist.
Diagnose en behandeling
Bloedonderzoek kan kenmerkende elektrolytafwijkingen tonen: een lage natrium-kaliumverhouding. De definitieve diagnose wordt gesteld met de ACTH-stimulatietest, waarbij wordt gemeten of de bijnieren adequaat reageren op stimulatie. Bij Addison is de cortisolrespons afwezig of sterk verlaagd.
De behandeling is levenslang maar zeer effectief. Mineralocorticoïden worden gegeven als maandelijkse injectie (desoxycorticosteron/DOCP) of dagelijkse tabletten (fludrocortison) om aldosteron te vervangen. Glucocorticoïden (prednisolon) worden in lage dosering gegeven om cortisol te vervangen. De dosering wordt aangepast op basis van regelmatige elektrolytcontroles. In stresssituaties kan een tijdelijk hogere dosis nodig zijn.
Met de juiste behandeling hebben honden met Addison een normale levensverwachting en een uitstekende kwaliteit van leven. De meeste honden verbeteren dramatisch binnen dagen na het starten van de behandeling. Het is een van de weinige ernstige hormonale aandoeningen waarbij de prognose met behandeling uitstekend is.