Cushing Syndroom (Hyperadrenocorticisme) bij Honden
Te veel cortisol: een complexe hormonale aandoening die veel voorkomt bij oudere honden.
Wat is het Cushing syndroom?
Het Cushing syndroom, medisch hyperadrenocorticisme genoemd, is een aandoening waarbij het lichaam chronisch te veel cortisol produceert. Cortisol is een stresshormoon dat wordt geproduceerd door de bijnieren en een belangrijke rol speelt bij de stofwiseling, het immuunsysteem en de stressrespons. Een tijdelijke verhoging van cortisol is normaal en nuttig, maar chronisch verhoogde cortisolniveaus zijn schadelijk voor vrijwel elk orgaansysteem.
Het Cushing syndroom komt het meest voor bij honden ouder dan zes jaar en is een van de meest gediagnosticeerde hormonale aandoeningen bij oudere honden. In 80 tot 85 procent van de gevallen wordt het veroorzaakt door een goedaardig gezwel (adenoom) in de hypofyse (hersenaanhangsel) dat overmatig het hormoon ACTH produceert, waardoor de bijnieren worden gestimuleerd om meer cortisol aan te maken. In 15 tot 20 procent is de oorzaak een tumor in de bijnier zelf. Iatrogeen Cushing kan ontstaan door langdurig gebruik van corticosteroïden.
Symptomen
De symptomen van Cushing ontwikkelen zich geleidelijk en worden vaak in eerste instantie toegeschreven aan normaal ouder worden. De klassieke symptomen zijn overmatige dorst en urineren, verhoogde eetlust, een dikke, hangende buik (potbelly), en huid- en vachtproblemen. De buik wordt dik doordat de buikspieren verzwakken en vet zich ophoopt in de buikholte. De vacht wordt dun en de huid kwetsbaar, met vertraagde wondgenezing.
Andere symptomen zijn hijgen, spierzwakte, calcinosis cutis (kalkafzettingen in de huid), terugkerende urineweginfecties en huidinfecties doordat het immuunsysteem wordt onderdrukt. Op de lange termijn verhoogt Cushing het risico op diabetes mellitus, hoge bloeddruk, longembolieën en nierproblemen. De combinatie van veel drinken, veel plassen, grote eetlust en buikomvang bij een oudere hond moet altijd aan Cushing doen denken.
Diagnose en behandeling
De diagnose van Cushing is complex en vereist meerdere testen. Screeningstesten omvatten de urine cortisol-creatinine ratio, de ACTH-stimulatietest en de lage-dosis dexamethason suppressietest. Na het vaststellen van Cushing wordt bepaald of het een hypofysaire of bijnierafhankelijke vorm is, door middel van een hoge-dosis dexamethason suppressietest en beeldvorming (echografie van de bijnieren en eventueel MRI van de hypofyse).
De meest gebruikte medicamenteuze behandeling is trilostane (Vetoryl), dat de productie van cortisol door de bijnieren remt. De dosering wordt individueel ingesteld en regelmatig gecontroleerd met ACTH-stimulatietesten. Bij bijnierumoren kan chirurgische verwijdering van de aangedane bijnier worden overwogen. Behandeling verbetert de symptomen aanzienlijk: de dorst en urinering normaliseren, de eetlust wordt minder extreem en de vacht begint te herstellen. Levenslange monitoring en medicatie zijn noodzakelijk, maar met goede behandeling kan je hond nog jaren comfortabel leven.